Na fasadach południowych rzadko występują większe kolonie glonów i grzybów, ponieważ ich powierzchnie są szybciej osuszane przez promienie słoneczne niż pozostałe ściany budynku, a promieniowanie UV szybciej zabija komórki glonów i zarodniki grzybów.

Glony i grzyby rosną przeważnie w zimnej połowie roku, gdy ilość wilgoci na powierzchni elementów budowlanych jest największa. Obserwacje potwierdziły, że w zimnych okresach roku fasady są ciemniejsze, a w ciepłych - jaśniejsze. W badanych obiektach 80% fasad porażonych grzybami i glonami było ocieplonych, a tylko 20% niedocieplonych. W związku z tym istnieją dwie teorie:

• na ocieplonych fasadach, ze względu na niewielką akumulację bardzo cienkiej warstwy zewnętrznej, ciepło dużo szybciej wypromieniowuje, przez co znacznie częściej spada temperatura powierzchni i wykrapla się woda kondensacyjna, wspomagająca rozwój kolonii glonów i grzybów;
• w zimie powierzchnie ocieplonych fasad pozostają dłużej wilgotne, ponieważ są zimniejsze niż powierzchnie fasad nieocieplonych (ze względu na mniejszy strumień ciepła przenikającego z wnętrza budynku na zewnątrz).

Argumentem przemawiającym za tą hipotezą jest również fakt występowania mniejszej ilości glonów i grzybów na mostkach cieplnych, np. u zwieńczenia stropów międzypiętrowych, przy słupach w budynkach o konstrukcji szkieletowej czy przy główkach kołków mocujących płyty ocieplające. Natomiast grubość warstwy termoizolacji (powyżej/poniżej 8 cm) nie odgrywa żadnej roli. Istnieją także dwie inne przyczyny coraz większej liczby reklamacji związanych z osiedlaniem się glonów i grzybów na ocieplonych elewacjach. Za jedną z nich należy uznać wzrastającą z roku na rok powierzchnię ścian zewnętrznych, które ocieplono w technologii BSO (Bezspoinowy System Ociepleń). W takiej sytuacji wzrasta też prawdopodobieństwo porażenia fasady grzybami lub glonami. Ponadto lata 1998, 1999 oraz 2000 charakteryzowały się wyjątkowo dużą liczbą dni, w których występowały opady.

Każda powierzchnia może zostać zaatakowana przez glony i grzyby. Najbardziej zagrożone są tynki z żywic syntetycznych bez dodatku biocy-dów. Nie było natomiast reklamacji w wypadku niemalowanych tynków wapienno-cementowych, tynków z żywic syntetycznych z dodatkiem biocy-dów oraz farb z odpowiednią ilością spoiwa, zasychających w miarę możliwości bez tworzenia pęknięć i porów. Nie zanotowano również reklamacji dotyczących powierzchni pomalowanych farbami z dodatkiem biocydów. Można więc wyciągnąć wniosek, że na osiedlenie się glonów i grzybów większy wpływ ma skład chemiczny podłoża niż np. jego absorpcja wody, przepuszczalność pary wodnej i hy-drofobowość.

Na wielu fasadach z biegiem lat kolonie mikroorganizmów stają się coraz większe. Odnotowano jednak również przypadki zahamowania rozwoju glonów i grzybów po dwóch latach od wykonania nowych powłok malarskich lub ocieplenia. Może to wskazywać na potrzebę odróżniania „szybkiego ataku" od długotrwałego pokrywania się nalotem. „Szybki atak" zależy prawdopodobnie przede wszystkim od obecności rozpuszczalnych w wodzie cząsteczek organicznych na powierzchni świeżo wykonanych wypraw i powłok malarskich, które z czasem są rozkładane przez czynniki pogodowe. W ten sposób można też wytłumaczyć, dlaczego w wielu przypadkach powłoki wykonane z materiału zawierającego biocydy przez długi czas chronią przed szybkim osiedlaniem się glonów i grzybów, mimo iż z biegiem czasu biocydy ulegają wypłukiwaniu.

Teoria ta stanowi podstawę kolejnych badań nad tym, które składniki farb, zapraw klejących i wypraw tynkarskich są pożywką dla glonów i grzybów, szczególnie rodzajów Al-ternaria i Cladosporium. Pierwsze wyniki wskazują na pochodne celulozy (kleje) i włókna celulozowe, bardziej niż na wodne dyspersje żywic syntetycznych przyswajane przez grzyby pleśniowe.

W przypadku, gdy znane są związki, które działają hamująco na wzrost niepożądanych organizmów, można opracować skuteczne biocydy.

W praktyce nie można zmienić konstrukcji budynku ani warunków środowiskowych. Fasady należy więc pokrywać powłokami maksymalnie nieatrakcyjnymi dla glonów i grzybów. Na silnie zasadowych podłożach typu świeży beton lub tynki wapienne, glony i grzyby nie pojawią się. Tego typu powierzchnie tracą jednak z czasem właściwości alkaliczne ze względu na pochłanianie dwutlenku węgla, w związku z czym zanika czynnik zapobiegający osiedleniu się mikroorganizmów. Potwierdzono to na różnych obiektach. W jednym z projektów badawczych, prowadzonym w ścisłej współpracy różnych producentów chemii budowlanej, próbuje się znaleźć zależność między rodzajem materiału powłokowego, poszczególnymi grupami surowców, właściwościami fizycznymi a występowaniem glonów i grzybów. Po osiemnastu miesiącach oddziaływania warunków atmosferycznych na różne próbki na niektórych z nich pojawiły się już wyraźne zmiany. Dowodzi to, że nie można bagatelizować składu materiałów powłokowych oraz ich właściwości fizycznych. Niektórzy specjaliści pokładają wielkie nadzieje w hydrofobizacji. Jednak nie zapobiega ona tworzeniu się wody kondensacyjnej. Powłoka pozostaje wilgotna nawet przez dłuższy czas. W odniesieniu do nalotu z glonów nawet silnie hydrofobowe produkty nie wykazują żadnych zalet w porównaniu ze standardowymi farbami dyspersyjnymi. Tworzeniu się nalotu z glonów można zapobiec, a przynajmniej je zahamować stosując warstwy wierzchnie lub powłoki hydrofobizowane, zawierające biocydy. Nie występuje jednak bio-cyd eliminujący wszystkie istotne mi kroorganizmy, a jednocześnie bezproblemowy w sensie toksyczności i możliwości uniknięcia przebarwień. Zazwyczaj stosuje się więc kombinację różnych substancji czynnych przeznaczonych do konkretnego systemu. Ważne jest odpowiednie dobranie aktywnych składników i ich stężenia w stosunku do wodoodpor-ności materiału powłokowego (aby zapobiec zbyt szybkiemu wypłukiwaniu środków czynnych oraz związanemu z tym ograniczeniu ich ilości). Prędzej czy później jednak każde działanie biologiczne zostanie osłabione i produkt utraci funkcję ochronną ze względu na wymaganą rozpuszczalność środków czynnych w wodzie.