Wprowadzenie produktów na rynek polski po wdrożeniu Dyrektywy 89/106/EWG jest możliwe w następujący sposób:

a) dla wyrobów na które wprowadzono zharmonizowane ustalenia techniczne: na postawie znaku „CE”, zaś w okresie przejściowym na podstawie znaku budowlanego „B”. Warunki i sposób znakowania wyrobów znakiem „CE” określają przepisy zgodne z dyrektywą,

b) dla wyrobów na które nie wprowadzono dotychczas zharmonizowanych ustaleń technicznych: na podstawie znaku budowlanego „B”. Warunki i sposób znakowania określają wtedy przepisy krajowe,

c) wyroby nie mające wpływu na spełnienie wymagań podstawowych – bez oznakowania, w oparciu o aktualny wykaz takich wyrobów,

d) wyroby o jednostkowym zastosowaniu w obiektach budowlanych – na podstawie przepisów krajowych.
Z powyższego podziału wynika możliwość wprowadzania wyrobów na rynek w oparciu o różne sposoby ich oznakowania. Oznakowanie CE wyrobu budowlanego oznacza, że producent lub jego upoważniony przedstawiciel dokonał oceny zgodności z europejską normą zharmonizowaną lub europejską aprobatą techniczną systemem wskazanym przez w tych specyfikacjach technicznych i wydał deklarację zgodności.

Z powyższego podziału wynika możliwość wprowadzania wyrobów na rynek w oparciu o różne sposoby ich oznakowania. Oznakowanie CE wyrobu budowlanego oznacza, że producent lub jego upoważniony przedstawiciel dokonał oceny zgodności z europejską normą zharmonizowaną lub europejską aprobatą techniczną systemem wskazanym przez w tych specyfikacjach technicznych i wydał deklarację zgodności.

Oznakowanie znakiem budowlanym B wyrobu budowlanego oznacza, że producent lun jego upoważniony przedstawiciel dokonał oceny zgodności z Polską Normą lub krajową aprobatą techniczną i wydał krajową deklarację zgodności.

Systemy ociepleń budynków należą do tej kategorii produktów, w przypadku których jest możliwe użycie obydwu z wyżej wymienionych sposobów oznakowania.

Oczywistym jest że dany zestaw materiałowy zawierający poza produktami tzw. chemii budowlanej również inne elementy składowe, tj. płyty styropianowe, siatkę oraz inne elementy wymienione w cytowanych dokumentach odniesienia musi przejść pozytywnie cały zakres wymaganych w podanych wyżej dokumentach badań oraz uzyskać klasyfikację ogniową.

Wymagane systemy oceny zgodności dla poszczególnych grup wyrobów określają Decyzje Komisji Europejskiej zawarte w Załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 11 sierpnia 2004 roku w sprawie sposobów deklarowania zgodności wyrobów budowlanych. W przypadku zestawu wyrobów do wykonywania ociepleń obowiązuje system oceny zgodności minimum 2+. Na tym poziomie oceny zgodności, producent ma prawo wystawić krajową deklarację zgodności z Polską Normą lub Aprobatą Techniczną na podstawie:

a ) zadania producenta

- wstępnego badania typu

- zakładowej kontroli produkcji

- badań gotowych wyrobów pobranych w zakładzie produkcyjnym, prowadzonych przez producenta, zgodnie z ustalonym planem badań

b ) zadania akredytowanej jednostki:

- certyfikacja zakładowej kontroli produkcji na podstawie: wstępnej inspekcji zakładu produkcyjnego i zakładowej kontroli produkcji oraz ciągłego nadzoru, oceny i akceptacji zakładowej kontroli produkcji

W obecnej sytuacji na rynku polskim producent może wystawiać deklarację zgodności lub krajową deklarację zgodności jeżeli wykonał badania systemu zgodnie z :

a) normą PN-EN 13499:2005 „ Wyroby do izolacji cieplnej w budownictwie. Zewnętrzne zespolone systemy ocieplania ( ETICS ) ze styropianem” lub PN-EN 13500:2005 2005 „ Wyroby do izolacji cieplnej w budownictwie. Zewnętrzne zespolone systemy ocieplania ( ETICS ) z wełną mineralną”. Normy te jednak nie zostały opracowane na podstawie mandatu Komisji Europejskiej, a zatem nie uzyskały statusu norm zharmonizowanych z dyrektywą 89/106/EWG i w Polsce zgodnie z art. 5 pkt. 3 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o normalizacji stosowanie ich jest dobrowolne. W tym miejscu pojawia się jeszcze jeden problem: a mianowicie zgodnie z art. 4 ustawy o wyrobach budowlanych, wyrób budowlany może być wprowadzony do obrotu, jeżeli ma właściwości użytkowe umożliwiające prawidłowo zaprojektowanym i wykonanym obiektom budowlanym, w których ma być zastosowany w sposób trwały, spełnienie wymagań podstawowych. W polskich przepisach prawnych wymagania podstawowe, jakie muszą spełniać obiekty budowlane określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75/2002, poz. 690 ). Zgodnie z tym rozporządzeniem ocieplenia ścian zewnętrznych budynków powinny być klasyfikowane w zakresie rozprzestrzeniania ognia przez ściany. Normy te nie stawiają wymagań w zakresie stopnia rozprzestrzeniania ognia przez ściany i dlatego, zestawy wyrobów do ociepleń ścian zewnętrznych wprowadzane na podstawie oceny zgodności z tymi normami mogą być stosowane tylko w obiektach budowlanych objętych par. 231 tego rozporządzenia.

b) aprobatą techniczną udzieloną zgodnie z Zaleceniami Udzielania Aprobat Technicznych :

- ZUAT-15/V.03 “ System ocieplania ścian zewnętrznych z zastosowaniem styropianu jako materiału termoizolacyjnego I pocienionej wyprawy elewacyjnej”

- ZUAT-15/V.04 03 “ System ocieplania ścian zewnętrznych z zastosowaniem wełny mineralnej jako materiału termoizolacyjnego I pocienionej wyprawy elewacyjnej”

c) europejską aprobatą techniczną udzieloną zgodnie z Zasadami Udzielania Europejskich Aprobat Technicznych dla systemów ETICS (ETAG 004).

Każdy zestaw produktów w oparciu o który kompletuje się tzw. system ociepleń budynków składa się z określonej ilości podstawowych elementów składowych (kleje do klejenia izolacji termicznej, izolacja temiczna, elementy mocujące, warstwa zbrojąca, wyprawy tynkarskie, itp.) oraz uzupełniających (listwy cokołowe, listwy narożnikowe, listwy wokół okienne, profile dylatacyjne, itp.). Pojęcie systemu jest w różny sposób, ale w podobnym zakresie definiowane przez przytoczone powyżej dokumenty:

a) wg ETAG 0004 – pkt. 2.1 – „zakres”: „Złożone systemy zewnętrznej izolacji cieplnej (ETICS) są projektowane i wbudowywane zgodnie z wytycznymi projektowania i wykonywania właściciela europejskiej aprobaty technicznej. Zestaw obejmuje elementy (komponenty) produkowane fabrycznie przez właściciela lub przez dostawców komponentów. Właściciel europejskiej aprobaty technicznej (ETICS) jest odpowiedzialny za cały zestaw. Wszystkie składniki systemu powinny być wyspecyfikowane przez właściciela europejskiej aprobaty technicznej (ETA). W skład systemu wchodzą: produkowany fabrycznie wyrób do izolacji cieplnej, przyklejony do ściany, względnie połączony z nią mechanicznie przy użyciu kotew, profili, specjalnych łączników, itp., albo jednocześnie przyklejony i mechanicznie połączony ze ścianą. Wyrób do izolacji cieplnej jest wykończony nakładanym na budowie tynkiem jedno- lub kilkuwarstwowym, przy czym jedna z warstw zawiera zbrojenie. Tynk nakładany jest bezpośrednio na wyrób do izolacji cieplnej, bez pozostawienia pustki powietrznej lub warstw rozdzielającej”,

b) wg PN-EN 13499 – pkt. 1 „zakres”: „ETICS ma zastosowanie do powierzchni zewnętrznych nowych lub istniejących ścian i/lub podsufitki w celu udoskonalenia izolacji termicznej. ETICS obejmuje elementy specjalistyczne (profile podstawy, profile narożnikowe, itp.) w celu połączenia przyległych powierzchni budowlanych (otwory, narożniki, parapety, itp.)”,

c) wg ZUAT – pkt. 1 „Ogólna charakterystyka techniczna”: „W skład systemu ociepleniowego wchodzą następujące materiały: zaprawa/masa klejąca, płyty styropianowe, łączniki mechaniczne, kołki rozporowe, tkanina szklana, taśmy, listwy, itp., materiały do wykańczania miejsc szczególnych elewacji, zaprawa/masa tynkarska, inne materiały i akcesoria stosowane w systemie”.

W praktyce oznacza to że powinny być bezwzględnie stosowane w wykonawstwie wszystkie elementy składowe systemu, zgodnie z dokumentem odniesienia. Niedopuszczalne jest natomiast zastępowanie poszczególnych składników tak określonego systemu produktami „zastępczymi”, z czym spotkamy się niestety na co dzień powszechnie w praktyce.

Należy wyraźnie podkreślić że zakres wymagań stawianych systemom ociepleń jest różny w zależności od dokumentu odniesienia. Często niemożliwe jest prowadzenie jakichkolwiek porównań tak samo brzmiących parametrów z uwagi na inną metodologię badań, sposób przygotowania i sezonowania próbek, itp. Nie wszystkie rodzaje badań pokrywają się również w przedmiotowych, cytowanych powyżej dokumentach.

W tablicy 1 przedstawiono porównanie pomiędzy metodologią badań występującą w poszczególnych dokumentach odniesienia, wskazując na występujące tam różnice.

Warto nadmienić, iż istotną różnicą pomiędzy metodyką badawczą wg ZUAT i PN-EN, a wymaganiami ETAG 004 jest to, iż część badań według tego ostatniego dokumentu jest wykonywana na wielkogabarytowej ścianie na której aplikowany jest kompletny system, a testy odbywają się w komorze klimatycznej symulującej rzeczywiste warunki w jakich przyjdzie realnie funkcjonować produktom. Drugą, istotną z punktu widzenia użytkownika systemu, różnicą jest wprowadzenie badania odporności systemu na przebicie (perfotest) oraz wynikającej stąd klasyfikacji w zakresie kategorii użytkowania. ETAG 004 wprowadza systematykę w zakresie podziału obszarów o różnym zagrożeniu na uderzenie, wydzielając trzy kategorie w tym zakresie. Nowa metodyka tego typu testów stawia przed systemami ociepleń bardzo wysokie wymagania, które wcześniej nie były definiowane w jakimkolwiek dokumencie normatywnym.

Rys. 1 Badania elementu wielkowymiarowego dla potrzeb europejskich aprobat technicznych. Warunki klimatyczne panujące wewnątrz komory klimatycznej w trakcie jednego cyklu. Wymagania wg ETAG 004.

Rys. 2 Badania elementu wielkowymiarowego dla potrzeb europejskich aprobat technicznych. Cykl zamrażania-odmrażania w komorze klimatycznej. Wymagania wg ETAG 004.

Rys. 3 Badania elementu wielkowymiarowego dla potrzeb europejskich aprobat technicznych. Wymagane wymiary elementu do badań w komorze klimatycznej. Wymagania wg ETAG 004.

Rys. 4. Badania elementu wielkowymiarowego dla potrzeb europejskich aprobat technicznych według ETAG 004. Po lewej stronie: ściana z naniesionym systemem stanowi jedną ścian komory klimatycznej, po prawej: ściana wewnątrz komory w trakcie badań.

Rys. 5. Badania elementu wielkowymiarowego dla potrzeb europejskich aprobat technicznych według ETAG 004. Po lewej stronie: badanie odporności na uderzenie twardym ciałem – test kuli, po prawej: badanie odporności na przebicie – Perfotester.

Rys. 6. Wyniki Perfotestu: po lewej – negtywny, po prawej – pozytywny.

Wobec funkcjonujących aktualnie na rynku trzech różnych systemów dopuszczających system ociepleń do stosowania, inwestor powinien mieć świadomość że każdy z systemów spełniających wymagania dokumentów normatywnych może funkcjonować równolegle.